काठमाडौँ । नेपाली समाजमा आज साउन १५ गते प्राचीनकालदेखि चल्दै आएको मौलिक परम्परा अनुसार घरघरमा खिर खाएर मनाइँदै छ । असार १५ मा दही चिउरा खाएझैं साउन १५ मा तातो खिर खाने चलन रहिआएको छ । साउने झरीको समयमा दूधमा गरम मसला हालेर बनाइएको खिरले स्वास्थ्यलाई शक्ति दिने र रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने भएकाले यो परम्परा बसेको विश्वास गरिन्छ ।

संस्कृतमा पायस भनिने खिरलाई सात्विक र उत्तम आहार मानिन्छ । साउन महिनामा खेतीपातीको काम सकिने र घाँसपात प्रशस्त हुने भएकाले गाईभैँसीले धेरै दूध दिने समयमा इष्टमित्र र छोरीचेलीलाई बोलाएर खिर खुवाउने परम्परा चलेको हो ।